Sinus pilonidalis en acuut pilonidaal abces

Kernpunten

• Een sinus pilonidalis is een ziekte veroorzaakt door subcutaan (onderhuids) gemigreerde haren in voornamelijk de bilnaad; de verwekkers zijn zowel aerobe als anaerobe bacteriën.
• Verwijs een acuut pilonidaal abces naar de chirurg voor incisie, drainage en curettage.
• Verwijs een symptomatische sinus pilonidalis altijd naar de chirurg; een asymptomatische sinus pilonidalis hoeft niet behandeld te worden.
• Therapeutisch doel:
  • drainage van het abces met zo min mogelijk kans op een recidief.
  • herkennen van een onderliggende hidradenitis suppurativa.

Klinisch beeld

Er zijn 2 ontstaanswijzen:

• vrijwel altijd: begin met een verstopte haarfollikel, die subcutaan kan barsten waardoor:
  • een abces ontstaat (acuut pilonidaal abces)
  • soms epithelisatie van de abcesholte met fistelvorming als gevolg (symptomatische sinus pilonidalis)
• zelden: door een afgebroken haar die abnormaal in de huid groeit en een vreemdlichaamreactie veroorzaakt, met cyste- of fistelvorming als gevolg

De aandoening komt 2× zo vaak voor bij mannen als bij vrouwen, op een gemiddelde leeftijd van respectievelijk 21 en 19 jaar. Risicofactoren: overmatige beharing en obesitas.

Beleid

Voorlichting

Leg uit dat er sprake is van een gaatje in de huid veroorzaakt door een verstopt haarzakje, waar vocht en bloed uit kan komen. Soms ontstaat hierbij een holte gevuld met pus in de bilnaad waarvoor chirurgisch ingrijpen noodzakelijk is.

Verwijzing

• Verwijs een patiënt met een acuut pilonidaal abces naar de chirurg voor incisie, drainage en curettage, vanwege de vereiste adequate verdoving (meestal regionale of algehele anesthesie).
  Incisie met drainage gevolgd door curettage geeft beduidend minder kans op een recidief dan incisie en drainage alleen.
  Dit tenzij de huisarts bekwaam is deze procedure uit te voeren en adequate verdoving kan geven.
• Verwijs bij een symptomatische sinus pilonidalis altijd naar de chirurg.
• Een asymptomatische sinus pilonidalis hoeft niet behandeld te worden.
• Overweeg de mogelijkheid van een hidradenitis suppurativa (met name bij meerdere sinusopeningen lateraal van de bilnaad of bijkomende ontstekingen in onder andere de oksels en/of liezen) en verwijs in dat geval naar de dermatoloog.