Perifeer oedeem

Klinisch-redeneerkader bij perifeer oedeem (gezwollen voeten en onderbenen): pitting vs non-pitting, Starling-evenwicht, DD lokaal vs systemisch, anamnese, onderzoek (CVD, DVT-beslisregel) en aanvullend onderzoek.

Diagnostische samenvatting van Diagnostiek van alledaagse klachten (hoofdstuk 59, 2021). Klinisch redeneren — geen behandelrichtlijn. Combineer met NHG-Standaarden Hartfalen, Diepe veneuze trombose en longembolie en Varices, en lokaal protocol.

STAT2025Bachelorj3— klinische conditie "Perifeer oedeem". Bouw voort op bachelorkennis van eerdere jaren: naast cardiale oorzaken (hartfalen) ook nefrotisch syndroom (cursus Arts en patiënt2), levercirrose, lymfoedeem en medicatie.

Kernpunten

Pitting oedeem = abnormale toename extracellulair volume (druk laat impressie achter). Non-pitting = eiwitdepositie (lymfoedeem, myxoedeem).
Denk in het Starling-evenwicht: hydrostatische druk ↑, colloïd-osmotische druk ↓, of capillaire permeabiliteit ↑.
Eenzijdig oedeem → meestal lokaal (DVT, veneuze insufficiëntie, obstructie). Tweezijdig → kan lokaal of systemisch (hartfalen, lever, nier, medicatie, idiopathisch).
Bij iedere oedeem-patiënt: check medicatie (Ca-antagonisten, NSAID's, corticosteroïden, thiazolidinedionen, oestrogenen, drop).
Hartfalen is de belangrijkste behandelbare ernstige oorzaak — 4 % van huisartspresentaties met oedeem.
CVD-meting (halsvenen) is het meest onderscheidende LO-criterium tussen cardiaal en niet-cardiaal oedeem.
DVT: klinische tekens zijn niet-betrouwbaar — gebruik de eerstelijnsbeslisregel + D-dimeer + echodoppler.
Bij tweezijdig oedeem zonder duidelijke oorzaak: (NT-pro)BNP + ECG — normaal = hartfalen vrijwel uitgesloten.

Klacht bij de huisarts

Incidentie 7,6/1000 personen/j → 15–20 nieuwe patiënten per normpraktijk per jaar.
Sterke leeftijdsafhankelijkheid: tot 65j incidentie laag, daarna snel stijgend. Helft van de patiënten is > 75j.
Vrouwen vaker dan mannen.
Bij 3/4 doet huisarts gericht LO; bij 1/5 aanvullend bloedonderzoek; ~1/20 verwijzing tweede lijn.
Presentatie bepaald door ongerustheid (angst voor hartziekte), cosmetische of praktische last (schoenen), of pijn (periostalgie).
Vaak gevraagd: "plaspil" — maar juiste therapie hangt van de oorzaak af.

Zwelling versus oedeem

Niet alle zwelling van voet of onderbeen is oedeem. Overweeg eerst:

Trauma — distorsie, fractuur, achillespeesruptuur, hematoom na zweepslag.
Lokaal mechanisch — (geruptureerde) Baker-cyste.
Pijn-/regulatiestoornis — complex regionaal pijnsyndroom (CRPS, voorheen sympathische reflexdystrofie).
Ontsteking — cellulitis, erysipelas, jicht.

Bij deze oorzaken staan meestal pijn of functieverlies op de voorgrond, niet zwelling alleen. Anamnese richten op acuut begin, trauma, koorts en pijnpatroon — dat differentieert snel.

Pitting versus non-pitting oedeem

Figuur 59.1 — Pitting oedeem van het rechteronderbeen

Kenmerk	Pitting	Non-pitting
Mechanisme	Abnormale toename extracellulair volume	Abnormale eiwitdepositie in subcutis
Druktest (`10s`)	Impressie blijft achter	Geen impressie
Voorbeelden	Hartfalen, veneuze insufficiëntie, DVT, medicatie, lever, nier, idiopathisch	Lymfoedeem, myxoedeem
Oorzaakcategorieën	Starling-evenwicht verstoord	Gestoorde lymfedrainage of schildklierpathologie

Druk 15s na de impressie opnieuw kijken: als de impressie snel weg is → lage osmotische druk (lever, nier); als ze blijft → hoge hydrostatische druk.

Pathofysiologie — Starling-evenwicht

Het interstitiële volume hangt af van drie factoren:

Hydrostatische druk in arteriolen, venen en interstitium.
Colloïd-osmotische druk door plasma-eiwitten (trekken vocht terug de capillair in).
Permeabiliteit van de capillair.

Daarnaast anatomisch: de kuitspierpomp (spieractiviteit + intacte veneuze kleppen) transporteert veneus vocht proximaal en zuigt interstitieel vocht op in de relaxatiefase.

Verstoring van het evenwicht

Kansverdeling — einddiagnose huisarts (FaMe-net, K07)

Diagnose	`15-24`	`25-44`	`45-54`	`55-74`	`75+`	Totaal
Gezwollen enkels e.c.i.	`49 %`	`72 %`	`65 %`	`66 %`	`64 %`	`65 %`
Varices / CVI	`2 %`	`4 %`	`8 %`	`8 %`	`8 %`	`7 %`
Andere huidinfectie	`25 %`	`7 %`	`4 %`	`3 %`	`7 %`	`5 %`
Geneesmiddelbijwerking	—	`3 %`	`5 %`	`7 %`	`4 %`	`5 %`
Decompensatio cordis	—	—	`2 %`	`3 %`	`6 %`	`4 %`
Tromboflebitis / flebotrombose	`2 %`	—	`2 %`	`3 %`	`1 %`	`2 %`
Overige	`22 %`	`11 %`	`14 %`	`13 %`	`20 %`	`12 %`

< 15j: te weinig casuïstiek voor zinvolle onderverdeling — bij oedeem op die leeftijd lage drempel voor verwijzing.

Hartfalen is bij een man met oedeem ~3× waarschijnlijker dan bij een vrouw.
Bij presentatie > 75j: alert op hartfalen, medicatie-bijwerking, veneuze insufficiëntie.
Bij < 25j: denk ook aan cellulitis / erysipelas (25 % in die leeftijdsgroep).
Bij 65 % blijft de diagnose "gezwollen enkels e.c.i." — geduld en context mogen, niet meteen doorjagen bij intermitterende klachten.

Voorkennis / context

Richting hartfalen

Doorgemaakt myocardinfarct (OR 3,8), hypertensie of angina pectoris (OR 2,6), ritmestoornissen, klepgebreken.
Vaataandoeningen elders (CVA, perifeer arterieel vaatlijden).
DM2, overgewicht, roken.
Alcohol (cardiomyopathie), COPD (pulmonale hypertensie → rechtsdecompensatie), chemotherapie (late complicatie).
Genetische cardiomyopathie.

Richting hepatogeen

Alcoholmisbruik, hepatitis B/C.

Richting lokaal / veneus

Eerdere DVT of tromboflebitis, staand beroep, varices in familie, recidiverende erysipelas (→ secundair lymfoedeem), immobiliteit, parese.
Tumor bekken/abdomen (colon-ca, ovarium-ca, lymfoom).

Zwangerschap

Fysiologisch oedeem door lokale compressie, óf pathologisch: toxicose / pre-eclampsie / DVT.

Schildklier

Bekende schildklierafwijking → myxoedeem als ontsteking rust.

Anamnese

Probleemverheldering

Ongerustheid? Cosmetisch of praktisch bezwaar? Uitgesproken verwachting ("plaspil")? Wat wil patiënt weten?

Een- versus tweezijdig

Eenzijdig → DVT, veneuze insufficiëntie, lokale obstructie, lymfoedeem, trauma, cellulitis/erysipelas.
Tweezijdig → lokaal (bilateraal CVI, beide kanten medicatie) of systemisch (cardiaal, hepatogeen, renaal, medicatie, endocrien, idiopathisch).

Beloop

Acuut / uren — DVT, allergische reactie, medicatie-start.
Dagen–weken — hartfalen, nefrotisch syndroom, pre-eclampsie.
Langzaam (maanden–jaren) — CVI, lymfoedeem, chronisch hartfalen.
Intermitterend, vooral middag/avond → idiopathisch, vroeg CVI.
Vermindert 's nachts → verstoord capillair evenwicht (pitting).
Blijft ook na positieverandering → lymfoedeem.

Bijkomende klachten

Dyspnée d'effort (OR 2,3****), orthopneu → hartfalen (algemeen).
Nycturie → vooral rechtszijdig hartfalen — horizontaal liggen brengt interstitieel vocht terug in vaatbed → renale uitscheiding 's nachts.
Nachtelijk hoesten → vooral linkszijdig hartfalen — longstuwing.
Moeheid → hartfalen, anemie (verlagend voor hartfunctie).
Zwaar / vermoeid gevoel toenemend in de dag, af bij lopen → CVI (bursting).
Nachtelijke krampen, restless legs → CVI.
Hoofdpijn, visusklachten, buikpijn bij zwangerschap → pre-eclampsie.
Gewichtstoename in korte tijd.
Icterus, spider naevi, erythema palmare → levercirrose.

Medicatie en intoxicaties

Oedeem als bijwerking of verergering:

Calciumantagonisten (amlodipine, nifedipine) — zeer frequent.
NSAID's — vochtretentie, verergering hartfalen, nierfunctiedaling.
Thiazolidinedionen (pioglitazon) — vochtretentie.
Corticosteroïden — vochtretentie.
Alfa-receptorblokkers (doxazosine, tamsulosine), andere vaatverwijders.
Oestrogenen (orale anticonceptie, HST) — ook risicofactor DVT.
Bètablokkers — negatief inotroop, kunnen bij kwetsbaar hart decompensatie uitlokken (maar zijn bij chronisch hartfalen juist gunstig).

Overige:

Overmatig dropgebruik — mineralocorticoïd-effect, vochtretentie (vooral bij jongere patiënten met onbegrepen oedeem uitvragen).
Roken, alcohol, intraveneus drugsgebruik (endocarditis tricuspidalis).

Lichamelijk onderzoek

Distributie

Eenzijdig vs tweezijdig vs gegeneraliseerd.
Ook sacraal bij bedlegerigen, rond de ogen (gezicht).
Pleuravocht, ascites → systemisch.

Pitting test

Druk 10s, kijk na 15s:

Geen impressie → non-pitting → lymfoedeem, myxoedeem.
Snelle herstel → lage colloïd-osmotische druk.
Blijvende impressie → hoge hydrostatische druk.

Algemeen

Gewicht — niet-diagnostisch maar basis voor follow-up bij hartfalen. Overgewicht bemoeilijkt diagnostiek hartfalen/CVI.
Bloeddruk — verhoogd kan wijzen op hartfalen; normale druk sluit het niet uit. Bij zwangere altijd.
Pols — irregulair? Atriumfibrilleren kan oorzaak én gevolg zijn van hartfalen.
Ademhalingsfrequentie — ↑ bij hartfalen, pulmonaal lijden, longembolie.
Huidinspectie: erythema palmare, spider naevi, icterus (sclerae eerst) → lever.
Onderzoek op afstand (beeldverbinding) — bij stabiele patiënten bruikbaar voor gewicht, ademfrequentie en oedeem-inspectie; vooral nuttig bij chronische hartfalen-monitoring. Vereist instructie van patiënt én training arts.

Hoofd / hals: centraalveneuze druk (CVD)

CVD-meting is het belangrijkste LO-criterium om cardiaal oedeem te onderscheiden.

Uitvoering — halfzittende patiënt, vena jugularis externa, dichtdrukken bij kaakhoek, laagste collapspunt bij inspiratie bepalen.
Verhoogd — collapspunt hóger dan horizontaal vlak door aanhechting 2e rib.
Vuistregel — aanhechting 2e rib ≈ 12 mmHg; kaakhoek ≈ 20 mmHg.
Beoordeelbaarheid (Borst & Molhuysen 1952) — 80 % goed, 14 % met moeite, 6 % niet (korte/dikke nek). Normale RA-druk 0-5 mmHg; bij rechterkamerfalen met perifeer oedeem 12-20 mmHg.

Interpretatie:

verhoogd → rechterkamerfalen zeer waarschijnlijk
normaal → oedeem door lage osmotische druk of lokale oorzaak (CVI, lever, nier)
niet-beoordeelbaar (korte/dikke nek) → aanvullend onderzoek

Normale CVD sluit linkerkamerfalen niet uit.

Schildklier palperen is hier weinig zinvol — de diagnostische winst is laag. Bij verdenking (myx)oedeem TSH aanvragen.

Hart en longen

Hartstoot palperen en percussie hart — grote interdoktervariatie, beperkte waarde.
Auscultatie: 3e harttoon (galopritme) → ernstig hartfalen, slechte prognose (lastig betrouwbaar vast te stellen).
Tachycardie > 100/min → kan passen bij hartfalen.
Posterobasale crepitaties → linksdecompensatie (OR 2,4); verdwijnen na diepe ademteugen = bedlegerigheidsartefact.
Pleuravocht: gedempte percussie, verminderd ademgeruis en stemfremitus.
Verlengd exspirium, piepen → pulmonale oorzaak.

De buik

Caput Medusae, ascites (shifting dullness, undulatieteken) → levercirrose of systemisch oedeem.
Vergrote lever → rechtsdecompensatie of levercirrose.
Abdominojugulaire test — 10s druk op midden buik tijdens inspectie jugularen; stijging CVD die wegvalt na loslaten = positief → rechterkamerfalen (LR+ goed, LR– beperkt).
Palpabele tumor bekken/abdomen, liesklieren.

De benen

Tekens van veneuze insufficiëntie:

Pigmentatie (hemosiderine-neerslag), erytheem.
Ankle flare / corona phlebectatica paraplantaris (uitgezette venen mediale/laterale enkel).
Eczeem, atrophie blanche (witte verkleuring rond enkels).
Varices (Besenreiser tot blow-outs).
Pachydermie, hypodermitis, lipodermatosclerosis.
Ulcus cruris venosum (meestal mediale malleolus).

Ankle flare — uitgezette kleine venen mediaal en lateraal aan de enkel Figuur 59.3 — Ankle flare (corona phlebectatica paraplantaris)

Varices in het stroomgebied van de vena saphena magna, beiderzijds Figuur 59.4 — Varices aan beide benen in het stroomgebied van de vena saphena magna

Trombosebeen (DVT):

Klassiek: oedemateuze warme pijnlijke kuit, uitgezette venen, pijn bij dorsiflexie (teken van Homans — in praktijk weinig waarde).
Kuitomtrek meten (verschil ≥ 3 cm is criterium in beslisregel).
Alle tekens samen → slechts < 50 % heeft echt DVT. Slechts 1/3 van DVT-patiënten heeft klassieke symptomen.

Trombosebeen rechts — eenzijdig gezwollen, rood, opgezette aderen Figuur 59.2 — Trombosebeen rechts

De proeven van Trendelenburg, Perthes, hoest- en kloptest worden in de huisartsenpraktijk niet aanbevolen — tijdrovend, subjectief, grote interdoktervariatie.

Eerstelijnsbeslisregel DVT

Eerstelijnsbeslisregel DVT interactief

Mannelijk geslacht +1
Gebruik systemische oestrogenen +1
Aanwezigheid maligniteit +1
Operatieve ingreep in de laatste maand +1
Afwezigheid van trauma dat kuitzwelling verklaart +1
Uitgezette venen van het been +1
Verschil in maximale kuitomvang ≥ 3 cm +2

Totaalscore:0

score 0-3 Laag risico

D-dimeer bepalen; normale uitslag + lage score sluit DVT vrijwel uit.

score ≥ 4 Hoog risico

Direct echodoppler (zelfde dag), géén D-dimeer .

Niet toepassen bij klachten > 30 dagen of patiënt op antistolling.

Aanvullend onderzoek

Bloedonderzoek

Hartfalen:

(NT-pro)BNP — normaal bij normale nierfunctie + normaal ECG → hartfalen vrijwel uitgesloten.
Afkapwaarden (eerste lijn, geleidelijk ontstaan): NT-proBNP > 125 pg/ml; BNP > 35 pg/ml.
Acuut ontstaan: NT-proBNP > 400; BNP > 100.
Aanvullend bij verdenking hartfalen: Hb, Ht, leuko + differentiatie, glucose, creatinine + eGFR, Na, K, ALAT, ASAT, γ-GT, lipiden, CRP, TSH.

Lever / nier / voeding:

Serumalbumine bij verdenking lage colloïd-osmotische druk.
Leverenzymen (γ-GT, alkalische fosfatase, ALAT, ASAT), eventueel stollingstesten.
Creatinine, cholesterol, triglyceriden bij nefrotisch syndroom.

DVT:

D-dimeer bij score ≤ 3 op beslisregel.
Sommige labs hanteren leeftijdsafhankelijke afkappunten (bv. leeftijd × 10 µg/L boven 50 jaar) — volg lab-rapport.

Pre-eclampsie:

Lever- en nierfuncties, glucose, trombocyten.

Urine:

Stick op proteïnurie. Kwantitatief > 3,5 g/24u → nefrotisch syndroom.

ECG

Bij verdenking hartfalen: normaal ECG + normaal BNP → hartfalen vrijwel uitgesloten.
Bij abnormaal ECG: beperkt PPV voor hartfalen, wel etiologie-informatie.
Meest voorspellende afwijkingen: pathologische Q-golf, linkerbundeltakblok.
Bij irregulair/inaequaal ritme → atriumfibrilleren uitsluiten.

Röntgenonderzoek

X-thorax: redistributie (bovenste longvelden), cardiomegalie, pleuravocht (meestal rechts) → hartfalen.
Normale X-thorax sluit hartfalen niet uit (sensitiviteit bij ernstig HF ~48 %).

Echodoppler

DVT — sens/spec 90–100 %; positief → behandeling starten; negatief bij hoge klinische verdenking → herhaal na 5–7 dagen.
CVI — plaats, ernst en correctie-mogelijkheid; sens/spec > 90 %.

Echocardiografie

Bij onverklaarde dyspneu, abnormaal ECG, hartgeruis, verdenking hartfalen na BNP.
Ejectiefractie, klepfunctie, druk in rechteratrium.
Onderscheid HFrEF vs HFpEF — bepaalt behandeling.

Overig (tweede lijn)

Flebografie — bij insufficiëntie subgeniculair, vooral venae perforantes.
Lymfescintigrafie, lymfangiografie, CT/MRI bij (vermoeden) lymfoedeem of obstructie.
Inspanningstest — niet zinvol voor hartfalen-diagnose.

Sensitiviteit / specificiteit bij hartfalen

Bevinding	Sens	Spec
Kortademigheid	`66 %`	`52 %`
Orthopneu	`21 %`	`81 %`
Paroxismale nachtelijke dyspneu	`33 %`	`76 %`
Oedeem in VG	`23 %`	`80 %`
Verhoogde CVD	`10 %`	`97 %`
Percutoir vergroot hart	`91 %`	`30 %`
Tachycardie (`> 100`/min)	`7 %`	`99 %`
Galopritme (S3)	`31 %`	`95 %`
Crepitaties	`13 %`	`91 %`
X-thorax afwijkend	`62 %`	`67 %`
ECG afwijkend	`94 %`	`61 %`

Individuele symptomen en tekens zijn weinig sensitief (behalve ECG). De diagnostische kracht zit in combinaties: tweezijdig pitting oedeem + verhoogde CVD + posterobasale crepitaties heeft sensitiviteit 58 % met specificiteit 100 %.

Differentiaal-overzicht

Quick-reference per oorzaak — voorgeschiedenis (VG), anamnese, lichamelijk onderzoek (LO) en aanvullend onderzoek (AO):

Oorzaak	VG	Anamnese	LO	AO
Hartfalen	MI, hypertensie, AP, klepgebrek, ritmestoornis, COPD	Dyspneu, orthopneu, nycturie, nachtelijk hoesten	Verhoogde CVD, posterobasale crepitaties, hepatomegalie, abdominojugulaire `+`	(NT-pro)BNP, ECG, X-thorax
CVI	Varices	Zwaar/vermoeid gevoel, restless legs	Pigmentatie, varices, ankle flare, eczeem, atrophie blanche, ulcus	Echodoppler
Medicatie	—	Ca-antagonist, NSAID, glitazon, corticosteroïd, oestrogeen, drop	—	Staken op proef
Obstructie	Tumor abdomen/bekken, zwangerschap	—	Palpabele massa, lieskliervergroting	Echo, CT
Levercirrose	Alcohol, hepatitis B/C	—	Erythema palmare, spider naevi, icterus, ascites	Lab, echo
Schildklier	Bekende schildklierafwijking	Hyper-/hypothyreoïdie-symptomen	(Myx)oedeem (gegeneraliseerd of pretibiaal)	`TSH`, `FT4`
Nefrotisch syndroom	—	Algehele malaise	Hypotensie, gegeneraliseerd oedeem	Proteïnurie `> 3,5 g/24u`
(Pre-)eclampsie	Eerdere toxicose	Zwangerschap, hoofdpijn, visusklachten, buikpijn	Hypertensie, snelle gewichtsstijging	Proteïnurie, lab + trombo's
DVT	Maligniteit, immobilisatie, OK, OC	Acuut eenzijdig	Eenzijdige zwelling, kuit `≥ 3 cm` verschil	Beslisregel + D-dimeer + echodoppler

Alarmsignalen

Spoed:

Acuut eenzijdig pijnlijk gezwollen kuit + risicofactoren (maligniteit, recent immobilisatie, OC-gebruik) → DVT — beslisregel + echodoppler dezelfde dag; overweeg longembolie.
Plotse dyspneu, pijn op de borst, tachycardie + DVT-kenmerken → longembolie.
Pre-eclampsie-kenmerken (hypertensie, hoofdpijn, visusklachten, buikpijn + proteïnurie) in tweede helft zwangerschap.
Nieuwe orthopneu, paroxismale nachtelijke dyspneu, galopritme + tweezijdig pitting oedeem → acuut hartfalen.
Rood, warm, pijnlijk, scherp begrensd beeld met koorts → erysipelas / cellulitis (verwar niet met oedeem).
Ernstige nierinsufficiëntie bij nefrotisch syndroom.

Verwijscriteria

Cardioloog — diagnostische twijfel hartfalen (verhoogd BNP + abnormaal ECG), HFpEF evaluatie, kleplijden.
Internist / nefroloog — nefrotisch syndroom, onverklaarde proteïnurie.
Internist / hepatoloog — verdenking cirrose zonder duidelijke oorzaak.
Vaatchirurg / dermatoloog — refractaire CVI, ulcus cruris venosum, therapieresistente varices.
Gynaecoloog / obstetrische spoed — pre-eclampsie-verdenking.
Lymfoedeem-specialist / fysiotherapeut (huidtherapie) — (secundair) lymfoedeem voor manuele lymfedrainage en compressie.
Spoed — verdenking longembolie, acute ruptuur, hoge nierinsufficiëntie met oligurie.

Diagnostische flow (samenvatting)

Stroomdiagram diagnostiek perifeer oedeem Figuur 59.5 — Stroomdiagram voor het diagnosticeren van oedeem

Distributie

Eenzijdig → lokaal uitwerken (DVT, CVI, cellulitis, obstructie). Tweezijdig → systemisch overwegen.

Pitting of non-pitting

Druk 10s. Non-pitting → lymfoedeem of myxoedeem (check TSH). Pitting → verder.

Tekens CVI

Duidelijke varices + pigmentatie + ankle flare + eczeem, zonder systemische tekens → CVI — aanvullend onderzoek niet nodig.

Tekens hartfalen

Dyspnée d'effort, orthopneu, nycturie, cardiale VG, verhoogde CVD, crepitaties → (NT-pro)BNP + ECG + X-thorax.

Medicatie-review

Staken proefwijze bij verdenking (Ca-antagonist, NSAID, glitazon, drop).

Lab + urine

Serumalbumine, leverenzymen, creatinine, proteïnurie-stick.

Refractair / atypisch

Tweede lijn voor echo (vaat, hart), evt. beeldvorming bekken/abdomen.

Bijzondere groepen

Ouderen

Min of meer fysiologisch intermitterend oedeem door afhangende benen + immobiliteit — geruststellen bij overige afwezigheid van tekens.
Polyfarmacie-review essentieel.
Hartfalen vaker onderdiagnosticeerd — lage drempel voor BNP.

Zwangeren

Fysiologisch oedeem vs. pre-eclampsie vs. DVT.
Bloeddruk + proteïnurie altijd.
DVT-beslisregel is niet gevalideerd voor zwangeren — bij klinische verdenking direct echodoppler.

Jongeren met onbegrepen oedeem

Idiopathisch oedeem (v>m, premenstrueel, warmte).
Overmatig dropgebruik.
Auto-immuun (SLE) of nefrotisch syndroom.
Recidiverende erysipelas → beginnend secundair lymfoedeem.

Kinderen

Oedeem bij kinderen is zeldzaam en veel vaker dan bij volwassenen een uiting van ernstige pathologie — lage drempel voor verwijzing.

Verwant

Hypertensie — bij hartfalen-risico
Dyspepsie — bij ascites / lever
Cellulitis / erysipelas — differentieer van oedeem
Acute buikpijn — bij obstructie / ascites / DVT+PE
Verwardheid — bij oedeem met encefalopathie (lever, nier, hartfalen)

BewerkBewerk deze paginaofMeld probleemRapporteer een probleem

Acute buikpijn

Klinisch-redeneerkader bij acute buikpijn: definitie acute buik, pathofysiologie, DD per orgaansysteem, anamnese, lichamelijk onderzoek en aanvullend onderzoek.

Verwardheid

Symptoomgericht redeneren bij verward gedrag: organisch (delier, dementie, middelen, epilepsie) versus functioneel (psychose, manie, depressie, stress).