Opdrachten
SMAK en SPOMK
Compacte samenvatting van de overdrachtsformats SMAK en SPOMK voor de STAT Farmacotherapie.
Deze pagina is een oefenkaart voor de STAT Farmacotherapie. Tijdens deel
2 van
de toets mag je geen hulpmiddelen gebruiken; ook deze pagina niet.Kernpunten
- Gebruik
SMAKvoor gewone farmacotherapiecasus. - Gebruik
SPOMKbij polyfarmacie of medicatiereview. - Doel: in
1-2 minutenlaten horen dat je systematisch, veilig en patientgericht kiest. - Noem altijd: diagnose/probleem, therapeutisch doel, standaardtherapie, patientfactoren, definitieve keuze, instructies en controle.
- Wat je niet als recept schrijft, moet je volledig mondeling noemen: stofnaam, dosering en dagdosering.
STAT-Timing
| Deel | Tijd | Wat doe je? | Hulpmiddelen |
|---|---|---|---|
Deel 1 | 4 minuten | casus lezen, therapie kiezen, voorgeschiedenis optimaliseren, recept schrijven | richtlijnen/uittreksels/boeken wel; derden en AI niet |
Deel 2 | 6 minuten | casus overdragen via SMAK of SPOMK, daarna vragen beantwoorden | geen hulpmiddelen; wel casus en recept |
Bereid in deel
1 al je K voor: middel, dosis, dagdosering, duur,
instructies en controle. Dan hoef je in deel 2 niet te improviseren.Wanneer Welke?
| Situatie | Format | Kernvraag |
|---|---|---|
| Nieuw hoofdprobleem, bv. pijn, DM2, UWI, migraine | SMAK | Wat is de beste therapie voor deze patient? |
| Bestaande medicatielijst optimaliseren | SPOMK | Wat moet erbij, eraf of anders? |
| Casus met hoofdprobleem plus relevante comedicatie | SMAK met medicatiecheck | Kies therapie en check interacties/contra-indicaties. |
| Kwetsbare oudere met veel middelen | SPOMK | Optimaliseer medicatie integraal. |
SMAK
SMAK is de mondelinge versie van rationeel voorschrijven.
| Stap | Zeg dit hardop | Niet vergeten |
|---|---|---|
S Situatie | Wie is de patient, wat is het probleem, wat is het behandeldoel? | ernst, duur, relevante VG, allergie, nierfunctie, zwangerschap/lactatie |
M Mogelijkheden | Wat is de standaardtherapie? | niet-medicamenteus plus medicamenteus |
A Argumentatie | Waarom past de standaard wel/niet bij deze patient? | effectiviteit, veiligheid, contra-indicaties, interacties, bijwerkingen, kosten, milieu, toediening |
K Keuze | Wat kies je precies en hoe controleer je? | middel, dosis, dagdosering, duur, instructies, alarmsignalen, controle |
SMAK-Script
Gebruik dit als spreektemplate:
S: Dit is een patient met ... Het therapeutisch doel is ...
M: Standaardbeleid is ... Niet-medicamenteus ... Medicamenteus ...
A: Bij deze patient weeg ik ... Er is wel/geen allergie, contra-indicatie,
interactie of dosisaanpassing nodig. Daarom kies ik ...
K: Ik schrijf voor: ... S: ... Ik instrueer ... Controle na ... en eerder bij ...
SMAK-Check In 20 Seconden
S: klopt de indicatie en het doel?M: heb ik standaardtherapie genoemd?A: heb ik minstens effectiviteit en veiligheid beargumenteerd?K: is mijn recept compleet en controleerbaar?
SPOMK
SPOMK gebruik je als de kern van de casus medicatie-optimalisatie is.
| Stap | Zeg dit hardop | Doel |
|---|---|---|
S Situatie | Patient, hoofdprobleem, kwetsbaarheid en doel van medicatiereview | kader scheppen |
POM 1 Wat wordt ingenomen? | actuele medicatie, OTC, therapietrouw, indicaties | medicatielijst klopt |
POM 2 Bijwerkingen? | klachten koppelen aan middelen | medicatieschade vinden |
POM 3 Wat moet erbij? | ontbrekende indicaties of preventie | onderbehandeling vinden |
POM 4 Wat moet eraf? | geen indicatie, dubbeling, te hoog risico | overbehandeling stoppen |
POM 5 Interacties? | klinisch relevante interacties en contra-indicaties | veiligheid bewaken |
POM 6 Dosering/toediening? | nierfunctie, leeftijd, vorm, innamemoment | praktisch en veilig maken |
K Keuze | concreet start/stop/wijzig-plan met controle | behandelplan afronden |
SPOMK-Script
S: Dit is een patient met polyfarmacie en ... Het doel is ...
POM: Ik controleer eerst wat daadwerkelijk wordt ingenomen. Bijwerkingen zijn ...
Er moet ... bij vanwege ... Er kan ... af omdat ...
Klinisch relevant is de interactie/contra-indicatie ...
Dosering/toedieningsvorm pas ik aan vanwege ...
K: Mijn plan is: starten ..., stoppen ..., wijzigen ...
Controle: ... en instructies: ...
Wat Moet In De Keuze?
Bij K ben je pas klaar als het uitvoerbaar is.
| Onderdeel | Minimum |
|---|---|
| Geneesmiddel | stofnaam, vorm en sterkte |
| Dosering | dosis per keer en dagdosering |
| Duur | einddatum of evaluatiemoment |
| Instructie | hoe innemen/gebruiken, wat te doen bij vergeten of bijwerkingen |
| Controle | wanneer, waarop, en wanneer eerder contact |
| Veiligheid | alarmsymptomen, interactiecheck, nierfunctie/dosis waar relevant |
Veelgemaakte Fouten
- Alleen een middel noemen, zonder dosis of dagdosering.
- De standaardtherapie overslaan en direct naar de keuze gaan.
- Wel effectiviteit noemen, maar veiligheid vergeten.
- Bij polyfarmacie alleen stoppen bespreken en niet checken wat erbij moet.
- Geen controle-afspraak noemen.
- Geen patientinstructie geven.
- Een geneesmiddel mondeling "bedoelen", maar niet voorschrijven of volledig noemen.
Mini-Voorbeeld SMAK
Voorbeeld is vorm, geen inhoudelijk protocol.
S: 27-jarige vrouw met ongecompliceerde cystitis. Doel: klachten verminderen
en opstijgende infectie voorkomen.
M: Niet-medicamenteus: uitleg, voldoende drinken naar dorst, beladvies.
Medicamenteus standaard: nitrofurantoine.
A: Geen koorts/flankpijn, niet zwanger, geen allergie, nierfunctie bekend en
voldoende. Nitrofurantoine is effectief en smalspectrum.
K: Nitrofurantoine MGA 100 mg, 2 dd 1 capsule, 5 dagen.
Instructie: kuur afmaken, contact bij koorts/flankpijn of geen verbetering.
Mini-Voorbeeld SPOMK
S: Oudere patient met polyfarmacie en duizeligheid. Doel: medicatieschade
verminderen zonder onderbehandeling.
POM: Ik controleer wat zij echt inneemt, inclusief zelfzorg. Duizeligheid kan
passen bij antihypertensiva of sedativa. Ik kijk wat erbij moet, wat eraf kan,
interacties en nierfunctiedosering.
K: Ik stop middel X, verlaag middel Y, continueer middel Z en plan controle
van klachten, bloeddruk en lab over 2-4 weken.
Bronnen
- Canvas - B3 STAT Farmacotherapie
- Farmacotherapie op Maat, onderdelen over rationeel voorschrijven en therapeutisch plan