Wond (traumatisch en beet)

Therapeutisch doel

• Ongestoorde wondgenezing met acceptabel cosmetisch resultaat.
• Voorkomen van wondinfectie en systemische complicaties (cellulitis, sepsis, tetanus, rabiës) door tijdige reiniging en gerichte profylaxe.
• Behoud van functie; vroege herkenning en verwijzing van letsel aan zenuw, pees, gewricht of bot.

Controleafspraak

• Controleer de wond na 2 dagen; instrueer de patiënt hierover.
• Bijtwondinfectie of cellulitis: controle na 2 dagen én na 10 dagen.
• Verwijder niet-resorbeerbare hechtingen na 7 tot 14 dagen, afhankelijk van locatie en genezing.

Niet-medicamenteus

• Reinig de wond met lauwwarm kraanwater; gebruik geen ontsmettingsmiddelen in de wond.
• Bij rabiësrisico: spoel 15 minuten en desinfecteer aanvullend met alcohol 70%.
• Sluit traumatische wonden bij voorkeur binnen 12 uur na zorgvuldig wondtoilet; niet sluiten bij wond > 24 uur of tekenen van infectie.
• Sluit bijtwonden in principe niet; alleen bij laag infectierisico, cosmetisch belang en wond < 8 uur. Sluit nooit prikbijtwonden of bijtwonden ouder dan 8 uur.
• Dek een niet-gesloten wond af met zalfgaas; ontraad jodium- of honinggazen.

Medicamenteus

Tetanusprofylaxe

Geef bij een traumatische wond in contact met straatvuil/aarde/mest én onvolledige vaccinatie of verminderde afweer; bij élke dierenbeet als de patiënt niet/onvolledig gevaccineerd is, verminderde afweer heeft, of > 10 jaar geleden volledig is gevaccineerd. Volg het [stroomschema tetanus van het RIVM] rivm-tetanus.

Tetanusvaccin (actieve immunisatie) en/of tetanusimmunoglobuline (passieve immunisatie, TIG)

• Contra-indicaties: vaccin bij overgevoeligheid voor thiomersal; TIG bij intolerantie voor humaan immunoglobuline. Beide kunnen in zwangerschap en lactatie.
• Interacties: bij immunosuppressiva mogelijk onvoldoende antistoftiters; TIG stelt immuunrespons op levende vaccins (BMR, varicella) 3 maanden uit.
• Bijwerkingen: lokale reactie en malaise; zelden koorts, zeer zelden neuropathie.
• Werkingsmechanisme: vaccin induceert antistoffen tegen het toxine van Clostridium tetani; TIG geeft direct passieve antistoffen.

/**
 * Indicatie en combinatie vaccin/TIG volgen uit het RIVM-stroomschema.
 */
R/ tetanusvaccin 40 IE/0,5 ml (tetanustoxoïd)
Da/ 1 flacon 0,5 ml
S/ eenmalig 0,5 ml i.m.

R/ tetanusimmunoglobuline 250 IE
Da/ 1 flacon
S/ eenmalig i.m., op andere injectieplaats dan het vaccin

Antibioticumprofylaxe bij traumatische wonden

Overweeg alleen bij een risicogroep (verminderde afweer); overleg bij twijfel.

Flucloxacilline (1ᵉ keus)

• Contra-indicaties: overgevoeligheid voor bèta-lactams (penicillinen, cefalosporinen, carbapenems); eerdere door flucloxacilline geïnduceerde geelzucht/leverstoornis of AGEP.
• Interacties: nierfunctie < 10 ml/min vraagt dosisverlaging of intervalverlenging.
• Bijwerkingen: maag-darmklachten, huiduitslag; zeer zelden anafylaxie.
• Werkingsmechanisme: smalspectrum bèta-lactam; remt de peptidoglycaan-crosslinking in de celwand (bactericide), werkzaam tegen stafylokokken en streptokokken.

/**
 * Traumatische wond, profylaxe bij verminderde afweer. Volwassene.
 * Kind: 40 mg/kg/dag in 3 giften, max 1500 mg/dag.
 */
R/ flucloxacilline capsule 500 mg
Da/ 28 stuks
S/ 4 dd 1 capsule gedurende 7 dagen, 1 uur voor of 2 uur na de maaltijd, kuur afmaken

Bij penicilline-allergie: claritromycine2 dd 500 mg` of **[clindamycine](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/c/clindamycine__systemisch_)**3 dd 600 mg`, beide 7 dagen.

Antibioticumprofylaxe bij bijtwonden

Geef bij mensen- of kattenbeet, bijtwond aan hand, pols, been, voet, genitaliën of gelaat, diepe prikbijt- of kneusbijtwond, of een risicogroep. Bij een bijtwondinfectie altijd antibiotica.

Amoxicilline/clavulaanzuur (1ᵉ keus)

• Contra-indicaties: ernstige overgevoeligheid voor penicillinen/cefalosporinen; eerdere door deze combinatie geïnduceerde geelzucht, leverfunctiestoornis of AGEP. Kan in zwangerschap en lactatie.
• Bijwerkingen: zeer vaak diarree; misselijkheid, braken, candidiasis.
• Werkingsmechanisme: bèta-lactam (remt celwandsynthese) plus clavulaanzuur als bèta-lactamaseremmer; dekt anaeroben en Pasteurella.

/**
 * Bijtwond(profylaxe en -infectie). Volwassene.
 * Kind: 40/10 mg/kg/dag in 3 giften, max 1500/375 mg/dag.
 */
R/ amoxicilline/clavulaanzuur tablet 500/125 mg
Da/ 15 stuks
S/ 3 dd 1 tablet gedurende 5 dagen, innemen bij de maaltijd, kuur afmaken

Bij penicilline-allergie, `≥ 8 jaar`: doxycycline.

• Contra-indicaties: lever-/ernstige nierinsufficiëntie, overgevoeligheid voor tetracyclinen, kinderen < 8 jaar (tand-/botschade), zwangerschap/lactatie.
• Interacties: ijzerzouten en retinoïden vermijden; controleer INR bij vitamine-K-antagonist; fotosensibilisatie.
• Werkingsmechanisme: bindt reversibel aan de 30S-ribosoom-subunit en remt de bacteriële eiwitsynthese (bacteriostatisch).

/**
 * Bijtwond, penicilline-allergie, >= 8 jaar. Volwassene.
 * Kind < 50 kg: 2 mg/kg/dag (1e dag 4 mg/kg).
 */
R/ doxycycline tablet 100 mg
Da/ 6 stuks
S/ 1e dag 200 mg, daarna 1 dd 100 mg, totale duur 5 dagen, kuur afmaken

Bij penicilline-allergie, < 8 jaar&#x60;: **[clindamycine](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/c/clindamycine__systemisch_)**20 mg/kg/dagin3giften (max1800 mg/dag`), 5 dagen.