Conjunctivitis

Therapeutisch doel

• Klachten laten afnemen tot klachtenvrij; bij banale conjunctivitis doorgaans binnen 1-2 weken.
• Visusbedreigende complicaties (keratitis, corneaperforatie, uveïtis) voorkomen.
• Onnodig lokaal antibioticum vermijden, ter beperking van resistentie en oogirritatie.
• Bij allergische vorm: jeuk en irritatie reduceren tot acceptabel niveau met behoud van dagelijks functioneren.

Controleafspraak

• Banale conjunctivitis zonder behandeling: terugkomen bij alarmsymptomen of als klachten na 1 week niet duidelijk afnemen.
• Bij voorgeschreven antibioticum: contact opnemen bij geen verbetering na 72 uur.
• Reguliere verwijzing: zonder AB > 3 weken persisterend, of met AB na 1 week niet (vrijwel) genezen.

Niet-medicamenteus

• Uitleg: banale conjunctivitis bij de gezonde patiënt geneest meestal vanzelf binnen 1-2 weken; antibioticum is niet meteen geïndiceerd.
• Afscheiding regelmatig verwijderen met een wattenstaafje met (leiding)water of NaCl 0,9%.
• Hygiëne tegen verspreiding: frequent handen wassen, niet in de ogen wrijven, eigen handdoek, geen oogmake-up.
• Contactlenzen uit bij elke vorm (verhoogd risico op Pseudomonas-keratitis); zachte lenzen vervangen, harde lenzen extra reinigen.
• Zonnebril bij veel licht (vermindert oogknijpen).
• Eventueel kunsttranen of indifferente ooggel ter verlichting (zelfzorg).

Medicamenteus

Stap 1: chlooramfenicol (1ᵉ keus bij risicogroep)

Lokaal antibioticum alleen bij risicogroep voor complicaties (recente oogoperatie, chronisch infectieuze oogziekte, immuungecompromitteerd) of bij klachten > 2 weken.

Chlooramfenicol

• Contra-indicaties: stoornis in de hematopoëse, (familiaire) voorgeschiedenis van geneesmiddel-geïnduceerde beenmergdepressie, ernstige leverfunctiestoornis. Bij kinderen < 2 jaar terughoudend met oogdruppels (boorzuur, mogelijk effect op vruchtbaarheid bij ≥ 5 dd); kies oogzalf (geen boorzuur).
• Interacties: kan ook lokaal de werking van hematotoxische stoffen op het hematopoëtische systeem versterken; gelijktijdige corticosteroïden kunnen symptomen van een ooginfectie maskeren.
• Bijwerkingen: voorbijgaande irritatie, branderig gevoel, overgevoeligheidsreacties (jeuk, roodheid, ooglidzwelling), bittere smaak.
• Werkingsmechanisme: breedspectrum, lokaal bacteriostatisch; bindt aan de 50S-subunit van het bacteriële 70S-ribosoom en remt de bacteriële eiwitsynthese.

/**
 * Banale conjunctivitis bij risicogroep (volwassene). Doorbehandelen tot 2 dagen
 * na verdwijnen klachten; contactlenzen uit; controle bij geen verbetering na 72 uur.
 */
R/ chlooramfenicol oogdruppels 5 mg/ml
Da/ 1 flacon
S/ 1-2 druppels in het aangedane oog elke 2-3 uur, tot 2 dagen na klachtenvrij; max 14 dagen

Stap 2: fusidinezuur (bij contra-indicatie chlooramfenicol)

Fusidinezuur-ooggel

• Contra-indicaties: geen.
• Interacties: geen.
• Bijwerkingen: vaak (1-10%) jeuk, pijn, brandend/prikkend gevoel, voorbijgaand troebel zicht.
• Werkingsmechanisme: in lage concentratie bacteriostatisch, in hoge concentratie bactericide; remt de bacteriële eiwitsynthese.

/**
 * Banale conjunctivitis bij risicogroep, bij contra-indicatie voor chlooramfenicol.
 */
R/ fusidinezuur ooggel 10 mg/g
Da/ 1 tube
S/ 1 druppel ooggel elke 4 uur in het aangedane oog, tot 2 dagen na verdwijnen klachten; max 14 dagen

Stap 3: antihistaminicum-oogdruppels (allergische conjunctivitis)

Bij rinoconjunctivitis eerst een corticosteroïdneusspray; oogklachten nemen daardoor vaak al af. Bij alleen oogklachten: antihistaminicum-oogdruppels (geen voorkeursmiddel, kies op prijs en gebruiksgemak).

Olopatadine (of azelastine, emedastine, ketotifen, levocabastine)

• Contra-indicaties: overgevoeligheid; bij overgevoeligheid voor benzalkonium kies een conserveermiddelvrije unit dose.
• Bijwerkingen: lokale irritatie, branderig gevoel, hoofdpijn.
• Werkingsmechanisme: selectieve H1-antagonist met mestcelstabiliserend effect.

/**
 * Allergische conjunctivitis, alleen oogklachten. Bij onvoldoende effect: ander
 * antihistaminicum of cromoglicinezuur 20 mg/ml (werkt pas na 1-3 weken, preventief).
 */
R/ olopatadine oogdruppels 1 mg/ml
Da/ 1 flacon 5 ml
S/ 2 dd 1 druppel in beide ogen