Allergie (anafylaxie)

Therapeutisch doel

• Per direct de anafylactische reactie couperen en progressie naar shock, larynxoedeem of bronchospasme voorkomen.
• Herstel en behoud van circulatie en oxygenatie.
• Een bifasische (late) reactie en een recidief voorkomen: allergeenvermijding, observatie en een adrenaline-auto-injector + actieplan bij ontslag.

Controleafspraak

• Observatie in het ziekenhuis na een doorgemaakte anafylaxie (kans op bifasische reactie, doorgaans binnen 6-12 uur).
• Bij ontslag: EpiPen-recept, instructie en verwijzing naar de allergoloog voor diagnostiek.

Niet-medicamenteus

• Stop de blootstelling aan het allergeen (staak infuus/medicatie, verwijder angel).
• Bel een ambulance met A1-indicatie.
• Houding: plat liggen met benen omhoog bij (dreigende) shock; halfzittend bij dyspneu; stabiele zijligging bij verminderd bewustzijn.
• Geef zuurstof met hoog debiet.

Medicamenteus

Stap 1: Adrenaline i.m. (levensreddend)

Adrenaline (1 mg/ml, 1:1000)

• Contra-indicaties: in een levensbedreigende anafylaxie zijn er geen absolute contra-indicaties; adrenaline is dan altijd geïndiceerd.
• Interacties: versterkt/verlengd effect bij tricyclische antidepressiva en MAO-remmers; bij bètablokker-gebruik kan de respons verminderd zijn (overweeg glucagon).
• Bijwerkingen: tachycardie, tremor, bleekheid, hoofdpijn, onrust, palpitaties.
• Werkingsmechanisme: sympathicomimeticum met α- en β-werking: α1-vasoconstrictie (vermindert oedeem en hypotensie), β2-bronchodilatatie, β1 positief inotroop/chronotroop, en remming van mestcelmediator-afgifte.

/**
 * Anafylaxie volwassene. Adrenaline 1 mg/ml IM, anterolateraal in het dijbeen.
 * Herhaal na 5 min indien onvoldoende effect (max 1 mg per gift).
 */
R/ adrenaline injectievloeistof 1 mg/ml (1:1000)
Da/ 1 ampul 1 ml
S/ 0,5 mg (= 0,5 ml) i.m. anterolateraal dijbeen; herhaal na 5 minuten z.n.

Dosering naar leeftijd/gewicht (1 mg/ml, i.m., herhalen na 5-15 min z.n.):

Auto-injector voor zelfmanagement / bij ontslag:

/**
 * Adrenaline-auto-injector bij ontslag. Volwassene/kind > 30 kg: 0,3 mg.
 * EpiPen Junior (15-30 kg): 0,15 mg.
 */
R/ adrenaline auto-injector 0,3 mg (EpiPen)
Da/ 2 stuks
S/ bij anafylaxie 0,3 mg i.m. anterolateraal dijbeen; herhaal na 5-15 min z.n.; bel 112

Stap 2: Ondersteunend en adjuvant (na adrenaline, op indicatie)

• Vaatvulling bij hypotensie/shock: NaCl 0,9% i.v., ruime bolus op geleide van de circulatie.
• Bronchospasme: salbutamol verneveling 2,5-5 mg, z.n. herhalen.
• Antihistaminicum (symptoomverlichting van jeuk/urticaria; geen effect op luchtweg of circulatie, dus nooit in plaats van adrenaline): clemastine2 mg langzaam i.v. of i.m.

R/ clemastine injectievloeistof 1 mg/ml
Da/ 1 ampul 2 ml
S/ 2 mg langzaam i.v. of i.m.

Stap 3: Ter voorkoming van een bifasische reactie

Dexamethason (of een ander systemisch corticosteroïd): overweeg 4-8 mg i.m./i.v. bij volwassenen (kind 0,15 mg/kg, max 4 mg).