Voorbeeldcasus: cystitis

Relevante naslag: Urineweginfectie en de standaardtherapie urineweginfectie.

Voorbeeldcasus uit de STAT-bundel, uitgewerkt op basis van de NHG-Standaard Urineweginfecties (M05) en het FK; studie-uitwerking, geen officieel antwoordmodel. Tevens bedoeld als demonstratie van het examenformat.

Casus

• Positie: huisarts

• Sinds 2 dagen pijn bij het plassen en steeds vaker moeten plassen.
• Herkent de klachten van een eerdere blaasontsteking; hindert haar werk als receptioniste.
• Heeft zelf een potje ochtendurine meegenomen.

Onderzoek

• Urine: nitriettest positief; in sediment > 10 leukocyten.
• BMI 27.
• Alleen afwijkende bevindingen zijn vermeld; overige bevindingen zijn niet relevant.

Werkdiagnose

• Cystitis (urineweginfectie zonder tekenen van weefselinvasie).

Therapiekeuze en argumentatie (SMAK)

Samenvatting

• 41-jarige vrouw met sinds 2 dagen dysurie en toegenomen mictiefrequentie, positieve nitriettest en leukocyturie; geen koorts of flankpijn.
• DM2 in de voorgeschiedenis maakt haar een risicogroep voor een gecompliceerd beloop.
• Therapeutisch doel: klachtenvrij worden, progressie naar weefselinvasie (pyelonefritis) voorkomen, terughoudend antibioticagebruik.

Mogelijkheden

Richtlijn: NHG-Standaard Urineweginfecties (M05). Omdat zij tot een risicogroep behoort, behandel je met een antibioticum (geen afwachtend beleid) en gedurende 7 dagen.

• 1ᵉ keus: nitrofurantoïne 7 dagen, 2 dd 100 mg (mga)
• 2ᵉ keus: fosfomycine eenmalig 3 g
• 3ᵉ keus: trimethoprim 7 dagen, 1 dd 300 mg voor de nacht (let op hyperkaliëmie met RAS-remmers/kaliumsparende diuretica)

Argumentatie

Beoordeling met ABC-MIKT:

• Allergie: geen → nitrofurantoïne mogelijk.
• Bijwerkingen: bij een korte kuur goed verdragen.
• Contra-indicaties: nitrofurantoïne vervalt bij eGFR < 30 ml/min en G6PD-deficiëntie; geen aanwijzing hiervoor.
• Milieu: smal spectrum, werkt vooral in de urine.
• Kosten: goedkoop.
• Toedieningsvorm: oraal, 7 dagen.

Keuze

• Nitrofurantoïne mga 2 dd 100 mg gedurende 7 dagen; ruim drinken. Contact bij koorts, flankpijn of geen verbetering na 48 uur.

/**
 * Cystitis bij vrouw met DM2 (risicogroep). NHG M05: 1e keus, 7 dagen.
 */
R/ nitrofurantoine mga capsule 100 mg
Da/ 14 stuks
S/ 2 dd 1 capsule gedurende 7 dagen, kuur afmaken

Het receptformulier

Op de STAT vul je een volledig receptformulier in. Naast R/, Da/ en S/ horen daarop:

• voorschrijver: naam, adres en telefoonnummer
• datum
• patiëntgegevens: naam, geboortedatum en adres

Vragen bij de voorbeeldcasus