IJzergebreksanemie

Relevante naslag: IJzergebreksanemie en de standaardtherapie IJzergebreksanemie.

Oefencasus uit de STAT-casusverzameling (student-verzameld). Uitwerking o.b.v. NHG-Standaarden en FK; studie-uitwerking, geen officieel antwoordmodel. Enkele in de bron genoteerde antwoorden zijn gecorrigeerd (zie de vragen).

Casus

• Positie: huisarts

• Sinds enkele weken toenemend moe; kortademig bij traplopen, af en toe duizelig.
• Menstruaties zijn fors en langdurig.
• Heeft een actieve kinderwens en wil daarom geen hormonale anticonceptie gebruiken.

Onderzoek

• Laboratorium-Hb verlaagd, met verlaagd MCV en verlaagd ferritine.
• Geen koorts, geen GI-klachten, geen onbedoeld gewichtsverlies.
• Alleen afwijkende bevindingen zijn vermeld; overige bevindingen zijn niet relevant.

Werkdiagnose

• IJzergebreksanemie door hevig menstrueel bloedverlies (verlaagd MCV én verlaagd ferritine).

Therapiekeuze en argumentatie (SMAK)

Samenvatting

• 33-jarige vrouw met vermoeidheid, dyspnoe d'effort en duizeligheid; verlaagd MCV en ferritine passend bij ijzergebreksanemie door hevig menstrueel bloedverlies.
• Actieve kinderwens; gebruikt zo nodig een antacidum (Rennie).
• Therapeutisch doel:
  • Hb normaliseren met orale ijzersuppletie, verwachte stijging ≥ 0,5 mmol/l per week, klachten verminderen tot patiënte weer naar tevredenheid functioneert.
  • na Hb-normalisatie de ijzervoorraad aanvullen door ferrofumaraat 8-12 weken te continueren, zo recidief voorkomen.

Mogelijkheden

Richtlijn: NHG-Standaard Anemie (M76). Behandel de oorzaak waar mogelijk en vul ijzer aan.

• 1ᵉ keus: ferrofumaraat oraal; volwassene intermitterend 200 mg 2× per week.
• Drogist-ijzer (7,5-20 mg elementair ijzer/tablet) is ongeschikt voor behandeling.
• Parenteraal ijzer is uitzondering (slikproblemen, therapieontrouw of onvoldoende effect van oraal); intraveneus uitsluitend in de 2e lijn.

Argumentatie

• Oorzaak eerst: het hevig menstrueel bloedverlies is de bron; bespreek opties om het te verminderen. Bij actieve kinderwens vervalt hormonale anticonceptie als behandeloptie.
• Intermitterend regime: door het hepcidine-ritme remt één ijzergift de absorptie van een volgende gift binnen 24 uur. 2× per week 's ochtends geeft dezelfde Hb-stijging als dagelijks, met betere absorptie en minder maagdarmklachten.
• Interactie met de Rennie: calcium in het antacidum vormt een complex met ijzer en remt de absorptie. Neem ijzer 2 uur vóór of 4 uur ná het antacidum.

Keuze

• Ferrofumaraat 200 mg, 2× per week, 's ochtends nuchter, met vitamine C (sinaasappelsap).
• Gescheiden van Rennie, koffie, thee en melkproducten (2 uur ervoor of 4 uur erna).
• Hb-controle na 4 weken; verwachte stijging ≥ 0,5 mmol/l per week.

/**
 * IJzergebreksanemie door hevig menstrueel bloedverlies. NHG M76: ferrofumaraat,
 * volwassene intermitterend. Da/ 30 i.p.v. de 10 uit de bron: te weinig voor een kuur.
 */
R/ ferrofumaraat tablet 200 mg
Da/ 30 tabletten
S/ 2 dd per week 1 tablet, 's ochtends nuchter; gescheiden van antacida/koffie/thee/melk;
   controle Hb na 4 weken

Vragen bij de casus